Je hebt geluncht, je laptop weer opengeklapt en eigenlijk zou je vol energie verder moeten kunnen. Alleen heeft je lichaam blijkbaar andere plannen.
Je ogen worden zwaar, concentreren wordt moeilijker en ergens tussen 15.00 en 16.00 uur begint die bureaula ineens verdacht aantrekkelijk te worden. Chocolade? Koekje? Koffie nummer vier?
Online wordt zoiets al snel een bloedsuikerdip genoemd. Een energiedip na het eten kan verschillende oorzaken hebben. Wat en hoeveel je eet kan een rol spelen, maar ook je slaap, beweging, stress, eetritme en simpelweg het normale verloop van je energie gedurende de dag.
Dus voordat we alle koolhydraten uit de keukenkast verbannen: laten we eerst kijken wat er daadwerkelijk in je lichaam gebeurt.
Wat gebeurt er met je bloedsuiker na het eten?
Wanneer je koolhydraten eet, breekt je lichaam deze tijdens de spijsvertering grotendeels af tot glucose. Die glucose wordt opgenomen in je bloed en kan vervolgens als brandstof worden gebruikt.
Daar komt je alvleesklier om de hoek kijken. Wanneer de hoeveelheid glucose in je bloed stijgt, maakt je alvleesklier onder andere insuline aan. Zie insuline als een soort sleutel: het helpt glucose vanuit je bloed je lichaamscellen binnen te komen, waar het kan worden gebruikt voor energie.
Een stijging van je bloedsuiker is niet verkeerd
Rondom bloedsuiker is online inmiddels een compleet angstcultuur ontstaan. Je eet een banaan en iemand op Instagram tekent er bijna een rood zwaailicht naast. Maar je bloedsuiker hoort te stijgen nadat je koolhydraten hebt gegeten. Bij gezonde mensen zorgt het lichaam er vervolgens voor dat het glucosegehalte weer wordt gereguleerd onder invloed van insuline.¹
Maar waar komt die energiedip dan vandaan?
Stel dat je ontbijt of lunch voornamelijk uit makkelijk verteerbare koolhydraten bestaat.
Een wit bolletje met weinig beleg. Een zoet drankje erbij en een paar koekjes omdat je eigenlijk geen tijd had om te lunchen.
Koolhydraten verschillen in de snelheid waarmee ze worden verteerd en opgenomen. Ook de samenstelling van een voedingsmiddel of maaltijd speelt daarbij een rol. Vezels kunnen bijvoorbeeld de opname van koolhydraten vertragen.
Kijk daarom liever naar een complete maaltijd dan naar één voedingsmiddel. Een boterham is niet alleen een boterham.
Wat ligt erop? Kies je volkoren of wit? Eet je er iets naast? Hoe groot is je maaltijd? En misschien nog belangrijker: heb je om 12.30 uur daadwerkelijk geluncht of bestond je ‘lunch’ uit twee happen tussen Teams-meetings door? Dat laatste kan geen chiazaad ter wereld voor je oplossen.
Niet iedere middagdip is een bloedsuikerdip
Moe zijn na het eten betekent niet automatisch dat je bloedsuiker gevaarlijk laag is. Bij gezonde mensen houdt het lichaam de bloedglucose normaal gesproken binnen bepaalde grenzen. Dat betekent natuurlijk niet dat je je energiedip verzint.
Je kunt absoluut moe, hongerig, slap of minder geconcentreerd zijn. Alleen kunnen daar veel meer dingen achter zitten. Misschien heb je vannacht vijf uur geslapen. Misschien heb je sinds 07.00 uur nauwelijks gegeten. Misschien zit je al zes uur achter je bureau. Misschien was je lunch simpelweg te klein. Ik kijk liever naar het landschap rondom je klacht.
Wat kun je zelf proberen bij een energiedip na het eten?
Voordat je besluit dat je nooit meer een koolhydraat mag aankijken: begin eens met je basis.
- Geef een maaltijd wat meer stevigheid. Combineer je koolhydraten bijvoorbeeld met een eiwitbron, vezelrijke producten en eventueel vet. Denk aan volkorenbrood met ei en groente of yoghurt met havermout, fruit en noten.
- Kies vaker voor vezelrijke koolhydraatbronnen. Denk aan volkorenbrood, havermout, volkorenpasta, peulvruchten, groente en fruit. Vezels hebben verschillende gezondheidsvoordelen en kunnen er onder andere voor zorgen dat koolhydraten geleidelijker worden opgenomen.
- Kijk naar je eetritme. Als je structureel urenlang niets eet en vervolgens uitgehongerd aan je volgende maaltijd begint, kan het zinvol zijn om te onderzoeken of een ander ritme beter bij je past. Dat hoeft overigens niet automatisch ontbijt > tussendoortje > lunch > tussendoortje > avondeten te betekenen. Niet ieder lichaam en iedere agenda heeft hetzelfde schema.
- Kom even van die stoel af. Een wandelingetje na je lunch hoeft geen complete work-out te worden. Soms is tien minuten buiten lopen al een fijne onderbreking van urenlang zitten.
- En kijk verder dan je bord. Als je iedere nacht te weinig slaapt, hoeven we niet eerst drie weken te discussiëren over de glycemische index van je banaan. Gezondheid bestaat uit meer dan voeding alleen.
Moet je dan minder koolhydraten eten?
Nee. Koolhydraten zijn geen indringers. Ze leveren glucose, een belangrijke energiebron voor je lichaam en onder andere je brein. Ik wil niet dat je bang wordt voor brood, pasta, aardappelen of rijst. Ik wil dat je leert begrijpen wat ze doen en hoe je ze kunt gebruiken. We kunnen bijvoorbeeld kijken naar de soort koolhydraat die je kiest, hoeveel je ervan eet, waarmee je ze combineert en hoe dat past binnen de rest van je dag. Je hoeft de boom niet om te hakken omdat één tak scheef groeit.
Soms is de oplossing verrassend simpel. En soms moeten we iets verder graven. Maar de kern voor koolhydraten blijft altijd hetzelfde. Geen angst voor suiker. Geen oorlog met koolhydraten. En absoluut geen leven waarin je met een glucosemeter achter een boterham aan rent omdat TikTok zei dat hij een piek veroorzaakt.
Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?
Een middagdip na je lunch is een ding. Aanhoudende of ernstige klachten zijn iets anders.
Heb je regelmatig klachten zoals hevig trillen, zweten, duizeligheid, flauwvallen of andere klachten waarbij je je zorgen maakt over je bloedsuiker? Of heb je gemeten afwijkende glucosewaarden? Bespreek dit dan met je huisarts. Zeker wanneer er mogelijk sprake is van diabetes hoort diagnostiek thuis bij een arts.
- Voedingscentrum — Koolhydraten — https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/koolhydraten.aspx